Światowy Dzień Pizzy to jedno z najbardziej rozpoznawalnych kulinarnych świąt na świecie, celebrowane przez miłośników tego włoskiego dania na wielu kontynentach. Najbardziej powszechną datą jest 17 stycznia, kiedy to we Włoszech wspomina się św. Antoniego Opata, patrona piekarzy i pizzaioli – czyli mistrzów wypieku pizzy, a w Neapolu dzień ten od dawna łączony jest z tradycjami piekarników i pieców opalanych drewnem. W wielu państwach – szczególnie w Europie i USA – kolejną okazją do świętowania pizzy jest 9 lutego, często określany jako Międzynarodowy Dzień Pizzy, który rozpropagowano w związku z wpisaniem sztuki wypieku pizzy neapolitańskiej na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO. W obydwu przypadkach restauracje, pizzerie i domowi kucharze organizują degustacje, promocje, konkursy oraz wspólne pieczenie, podkreślając różnorodność stylów pizzy – od klasycznej neapolitańskiej po nowoczesne interpretacje z lokalnymi dodatkami.
Choć pizza może wydawać się prostym daniem, proces jej przygotowania obejmuje szereg etapów, które są kluczowe dla efektu końcowego. Fundamentem jest odpowiednio przygotowane ciasto – z właściwą proporcją mąki, wody, drożdży i soli – które po wyrabianiu i fermentacji rozwija strukturę umożliwiającą powstanie lekkiego, pęcherzykowego spodu. Po uformowaniu placka nakłada się sos pomidorowy, ser i dodatki, a następnie następuje kluczowy moment: pieczenie. W tym etapie zachodzą złożone procesy fizykochemiczne, takie jak żelowanie skrobi, denaturacja białek, tworzenie struktury porowatej i reakcje karmelizacji oraz reakcji Maillarda, które nadają charakterystyczny aromat, smak i kolor skorupce. Przygotowanie pizzy to więc nie tylko składniki, lecz także umiejętność kontrolowania warunków termicznych, które bezpośrednio wpływają na strukturę i walory sensoryczne dania.
Temperatura pieczenia decyduje o jakości pizzy, dlatego profesjonalne piece pizzerii – szczególnie te opalane drewnem – osiągają bardzo wysokie wartości. Tradycyjna neapolitańska pizza piecze się w temperaturach nawet powyżej 480–500°C, co pozwala na błyskawiczne wypieczenie placka w 60–90 sekund, tworząc chrupiącą skórkę z delikatnym i miękkim środkiem oraz intensywnym aromatem składników. W niższych temperaturach, typowych dla piekarników domowych (rzędu 315–482°C w piecach specjalistycznych lub około 250–300°C w standardowych konwencjonalnych), proces pieczenia jest dłuższy, co wpływa na teksturę – skorupka może być bardziej sucha, a dodatki mniej soczyste. Wysoka temperatura pozwala również na szybkie odparowanie wilgoci z ciasta i jednoczesne roztopienie sera w optymalny sposób, co przekłada się na doświadczenie smakowe, którego poszukują zarówno tradycjonaliści, jak i entuzjaści kulinarni.